Bioactief & natuurlijk huisvesten

De laatste jaren zijn bioactieve en natuurlijke verblijven steeds populairder geworden. Naarmate er meer informatie over de dieren naar voren komt, hoe meer mensen zich realiseren dat een natuurlijkere huisvesting misschien wel beter voor de egels is. Natuurlijk blijft het ook een persoonlijke voorkeur, maar met een natuurlijke huisvesting komt hun natuurlijke gedrag ook beter naar voren en dat betekend een hoop minder stress voor de dieren.

Het maken en onderhouden van een natuurlijk of bioactief verblijf is echter geen makkelijke taak. Het vergt best veel tijd en een goede voorbereiding is écht een must! Want wat is nou het verschil tussen natuurlijk en bioactief, hoevaak moet je nou water sproeien, hoe dik moet de bodem zijn en hoe zit dat nou met bioactief huisvesten en verschonen? Dit artikel gaat je helpen om al deze vragen te beantwoorden.

De basis van een natuurlijk verblijf

Witbuikegels komen van nature voor in de halfwoestijnen van Centraal Afrika, ook wel de Sahel genoemd. Dat is een heel groot gebied dat loopt vanaf het Westelijke land Senegal tot aan het Oostelijke land Somalië. Het leefgebied van de Witbuikegel loopt vanaf Somalië vervolgens Zuidelijker tot aan het Noorden van Zambia. Dat is een behoorlijk groot gebied dat bestaat uit droog bos- en struikgebied met veel open landschap. Het kleine beetje gewas dat in het gebied groeit, groeit voornamelijk in het regenseizoen en geeft in het begin van het droogseizoen vruchten af. Maar veel van deze vruchten worden al gegeten door andere dieren, dus blijft er weinig over voor de Witbuikegel. Zij zoeken dan ook vooral de grond af naar kleine prooidieren, in de droge zanderige grond.

Witbuikegels graven dus veel én houden van droge, zanderige grond. Maar ze leven ook in bossige gebieden, dus gedroogde bladeren en hout komen er veelvuldig voor. In gevangenschap kunnen we dat prima nabootsen. Speelzand of terrariumzand als basis, gemengd met een deel tuinaarde of kokosvezels, gedroogde bladeren en stukjes boombast. Hooi is daarnaast perfect om te gebruiken als aanvulling in de bodem om het luchtig te houden én als nestmateriaal! Verreweg de meeste egels zullen hiervan zelf al een nestje gaan bouwen, dus daar hoef je weinig voor te doen! Om een goede bodem te maken die past bij hun natuurlijke omgeving, heben we een ingrediëntenlijstje gemaakt om mee te beginnen. Je kunt hier natuurlijk vanaf wijken als je een verblijf wilt dat zanderiger is of dat juist meer lijkt op een bosbodem.

Ingrediënten:

  • 1 deel tuingrond of kokosvezel
  • 2 delen speelzand of terrariumzand

Naar eigen inzicht:

  • gedroogde bladeren
  • hooi (geen kruidenhooi)
  • boombast stukjes
  • gedroogd mos

Decoratie & achterwanden

Natuurlijk wil je in het verblijf ook wat aankleding hebben. Des te leuker als dat ook in stijl gebeurd! Kurken achterwanden zijn prima, maar het gebeurd al gauw dat insecten er achter gaan zitten, ook degene die bedoeld zijn als voer. 3D componenten zijn dan beter geschikt, omdat ze deze goed kunt afkitten. Ze nemen echter wel wat van de diepte van het verblijf weg, niet erg ideaal als je verblijf in de breedte weinig over houdt. Plastic achterwanden zijn ook leuk, die kun je vaak achter de glazen achterwand plakken. Je kunt als je erg creatief bent, zelfs met acrylverf een achtergrond schilderen en deze aflakken met een laagje blanke acryllak. De keuze is enorm wanneer het gaat om achterwanden, en elk heeft zijn voor en nadelen. De meeste dierspeciaalzaken met een reptielen- of vissenafdeling hebben een groot gros aan achterwanden op voorraad.

Qua decoratie kun je ook veel verschillende spullen gebruiken. Aquariumstenen zijn erg leuk om mee te werken en hier zijn veel soorten van. Zo kun je lavastenen gebruiken, of simpele keien, maar dragon stone stenen zijn óók erg mooi! Als houten decoratie kun je bijvoorbeeld driftwood of spiderwood gebruiken, die beide te koop zijn in dierspeciaalzaken op de aquariumafdeling, maar takken van fruitbomen uit eigen tuin zijn ook geschikt. Kook deze vooraf wel goed uit of doe ze een volle dag in de vriezer om parasieten te doden. Natuurlijk zijn er nog véél meer mogelijkheden te noemen, maar met deze twee opties kom je waarschijnlijk al een heel eind.

Planten

Wanneer je er voor kiest om levende planten in je verblijf te gebruiken, zul je er rekening mee moeten houden dat de soorten niet giftig zijn én dat ze geschikt zijn voor het verblijf. Een plant die op natte grond en liefst niet te warm gehouden moet worden, zal het natuurlijk niet zo goed doen als een plant die goed tegen droogte kan en liever op een warme plek staat. Een goede richtlijn om te kijken of planten geschikt zijn, is om te kijken of ze giftig zijn voor honden en katten. Als dat het geval is, is de kans groot dat ze ook giftig zijn voor Witbuikegels. Ook al hebben Witbuikegel een natuurlijke verdraagzaamheid voor gif en zullen ze vaak niet zomaar ziek worden, voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen! Hieronder vindt je een lijstje met geschikte planten:

  • Carex grassen
  • Tillandsia’s
  • Bromelia’s
  • Chlorophytum
  • Echeveria
  • Haworthia
  • Kamille
  • Alfalfa
  • Munt
  • Pilea
  • Peterselie
  • Sansevieria

Er zijn er nog véél meer die geschikt zijn, maar hiermee heb je in elk geval een klein lijsjte met geschikte planten. Kunstplanten zijn ook geschik,tm aar hierbij is het wel belangrijk dat de plant geen scherpe delen heeft waar de egel zich aan kan verwonden, in verband met de uitpuilende oogjes.

Bioactief huisvesten

Als je bovenstaand allemaal klaar hebt, kun je nog bedenken of je het verblijf natuuriljk wilt houden, of bioactief wilt maken. Het grootste verschil is dat je bij bioactief beestjes toevoegt, die helpen om je verblijf beter schoon te houden. Dit betekend niet dat je nooit schoon hoeft te maken, in tegendeel, er komt vaak juist meer werk bij kijken. Bedenk dus goed wat je wilt!

De beestjes die je in de bodem hebt, moeten ook verzorgd worden om te zorgen dat ze goed blijven kweken en niet te snel opgepeuzeld worden door de egel. Daarvoor heb je dus een dikkere bodem nodig van ca. 10 centimeter. Dat is heel wat aarde en zand dus! Daarnaast hebben de beestjes veel baat bij goede verstopplekjes. Meestal fungeert je decoratie daar prima voor; de stenen en het hout. Dat zijn ook prima plekjes die je makkelijk vochtig kunt houden. Hun schuilplekjes kun je het beste eens per week besproeien en het liefst overdag. Wanneer de egel slaapt, zijn de beestjes actief en dan heeft de bodem ook gelijk de mogelijkheid om een beetje in te drogen voordat de egel weer wakker wordt.

De beestjes worden ook wel de ‘clean up crew’ genoemd, omdat ze dus de bodem schoonhouden. Ze eten overgebleven voedselresten op, maar ook de ontlasting van jouw egel, de bladeren die van je planten af komen en al het materiaal dat begint te rotten. En zelfs hun eigen soortgenoren als ze zijn overleden. Al met al, helpt dat dus goed om de bodem schoon te houden, maar daarvoor meot je wel een goede samenstelling van beestjes hebben.

  • Springstaartjes houden van een vochtige bodem. Als je bodem van minimaal 10 cm goed vochtign blijft onderin en goed droog is bovenin, dan zijn ze prima als onderdeel van je clean up crew. Maar mocht je een droger verblijf hebben, dan zullen springstaartjes niet goed overleven.
  • Pissebedden zijn een goede basis voor de clean up crew. Er zijn soorten die je beter niet kunt gebruiken zoals de tropische pissebedden, omdat deze meer vocht willen. Uit het wild halen kan ook niet, omdat ze wellicht parasieten meedragen. Veel houders van bioactieve verblijven hebben wel wat pissebedden over, dus vraag gerust eens rond. Onder andere de Armadillidium maculatum “Zebra” en de Porcelliomides pruinosus “Powder Blue” zijn goede soorten voor een egelverblijf, omdat deze goed tegen droogte kunnen en ook goed tegen warmte. Ze hebben wel altijd een lekker vochtig plekje nodig om te schuilen en ze houden van plantaardig materiaal. Een stukje fruit in hun schuilplekje eens per week is zeker geen overbodige luxe. De rest van de week overleven ze prima op rottend materiaal.
  • Buffalowormen zijn net iets beter geschikt dan meelwormen, simpelweg omdat de egel ze vaak te klein vindt om te eten. Soms peuzelen ze er wel een paar weg, maar vaak vinden ze het te veel moeite voor zo’n klein wormpje. Buffalowormen kunnen goed tegen drogote en warmte en kweken dan ook erg snel! Dus als de egel er wat van snoept, is dat ook echt geen probleem. Buffalowormen én de kevers waarin ze veranderen, leven zowel van plantaardig als van dierlijk voedsel.
  • Regenwormen kunnen handig zijn om de bodem luchtig te houden. Heel lang zullen ze niet leven met een egel die ze wel graag lust, dus als je besluit om ze in de clean up crew te doen, zul je ze regelamtig moeten vervangen. Ze hebben ook een vochtige grond nodig, want ze voor de meeste verblijven niet heel geschikt maakt.
  • Rozenkevers zijn dól op groente en fruit. Mocht je dus je egel wat vaker groente en fruit geven, dan zijn rozenkevers ideaal om overgebleven resten op te ruimen. De larven zijn daarnaast heerlijk als aanvulling voor de egel, maar dat kan wel betekenen dat je de kevers regelmatig zult moeten vervangen.

Schoonmaken

Of je nu een natuurlijke inrichting kiest of een bioactief verblijf, schoonmaken blijft belangrijk. Ook al zijn mijten minder snel aangetrokken tot deze type bodemsubstraten, de kans blijft aanwezig dat je egel parasieten krijgt en dat je het verblijf geheel moet desinfecteren. Dan zul je helemaal opnieuw moeten beginnen!

En ook tussendoor zonder de moeten desinfecteren, is minimaal schoonmaken echt van belang. Zonder een regelmatige vervanging van de bodem, kan ammoniak zich ophopen in het verblijf wat schadelijk kan zijn voor álle dieren in het verblijf. Vervang dus elke maand ongeveer 1/3 deel van het verblijf. Zo gaat elk deel alsnog ongeveer 3 maanden mee, kun je eventuele clean up crew dieren er nog makkelijk uit halen en terug in het verblijf zetten en toch het verblijf goed schoon houden.